ΣΕΑΜΕ: Κίνδυνος για τη Δημόσια Υγεία από την απουσία ολοκληρωμένων προγραμμάτων καταπολέμησης κουνουπιών στους ΟΤΑ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΣΕΑΜΕ

«ΣΕΑΜΕ: Κίνδυνος για τη Δημόσια Υγεία από την απουσία ολοκληρωμένων προγραμμάτων καταπολέμησης κουνουπιών στους ΟΤΑ»

Αθήνα, 13 Ιουλίου 2025

Ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Απεντομώσεων & Μυοκτονιών Ελλάδας (ΣΕΑΜΕ), με αφορμή την επιβεβαίωση των πρώτων τεσσάρων (4) περιστατικών λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου για την περίοδο μετάδοσης 2025 που καταγράφηκαν στην Περιφέρεια Αττικής, εκφράζει την έντονη ανησυχία του για τα ανεπαρκή προληπτικά μέτρα εκ μέρους των Δήμων της χώρας.

Τα περιστατικά, σύμφωνα με ανακοίνωση του ΕΟΔΥ, αφορούν ηλικιωμένους ασθενείς άνω των 65 ετών και οι πιθανές περιοχές έκθεσης περιλαμβάνουν τις Π.Ε. Δυτικής Αττικής, Πειραιώς και Νήσων — συγκεκριμένα τους Δήμους Ασπροπύργου, Κορυδαλλού και Σαλαμίνας.

Σύμφωνα με τα έως σήμερα διαθέσιμα στοιχεία:

• Ο Δήμος Σαλαμίνας στις 09/07/2025, δε διέθετε εν ισχύ σύμβαση με αδειοδοτημένη επιχείρηση για την υλοποίηση εργασιών ολοκληρωμένης διαχείρισης κουνουπιών.

• Ο Δήμος Ασπροπύργου, έχει προχωρήσει σε σχετική ανάθεση, ωστόσο, σύμφωνα με το μητρώο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, η ανάδοχος επιχείρηση δεν έχει προβεί σε αναγγελία έναρξης επαγγέλματος καταπολέμησης εντόμων και τρωκτικών, όπως απαιτεί ο Ν.3919/2011.
  

Ο ΣΕΑΜΕ, λαμβάνοντας υπόψη το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο και έχοντας ως προτεραιότητα την προστασία της Δημόσιας Υγείας, την προάσπιση των συμφερόντων των μελών του και την ανάδειξη της σημασίας των υπηρεσιών ολοκληρωμένης διαχείρισης επιβλαβών οργανισμών που παρέχουν τα μέλη του για την υγεία, την ποιότητα ζωής και την περιουσία των πολιτών, εκφράζει τον έντονο προβληματισμό του ως προς τη νομιμότητα αναθέσεων υπηρεσιών διαχείρισης κουνουπιών σε κοινόχρηστους χώρους, σε επιχειρήσεις που δεν έχουν προβεί σε αναγγελία έναρξης εργασιών καταπολέμησης εντόμων και τρωκτικών.

Επιχειρήσεις που δεν έχουν προβεί σε αναγγελία έναρξης, δεν μπορούν να απασχολούν Υπεύθυνο Επιστήμονα και, κατά συνέπεια, δε διαθέτουν τη θεσμικά απαιτούμενη επιστημονική επίβλεψη για την εκτέλεση εργασιών που επηρεάζουν άμεσα τη Δημόσια Υγεία.

Επισημαίνεται ότι σύμφωνα με τα στοιχεία που είναι διαθέσιμα στο σχετικό ψηφιακό μητρώο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (https://1click.minagric.gr/oneClickUI/frmAnaggeliesTrok.zul), στις 09/07/2025 ήταν ενεργοί 1.471 φορείς (δηλαδή περισσότερες από 1.400 επιχειρήσεις), οι οποίοι είχαν ενεργή άδεια, στους οποίους απασχολούνται 1.604 Υπεύθυνοι Επιστήμονες.

Ο ΣΕΑΜΕ δηλώνει την πρόθεσή του να διερευνήσει περαιτέρω το καθεστώς των σχετικών αναθέσεων, καθώς και την επάρκεια εφαρμογής της ισχύουσας νομοθεσίας, σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές.

Νομικό πλαίσιο και υποχρεώσεις ΟΤΑ

Ο ΣΕΑΜΕ υπενθυμίζει ότι, σύμφωνα με την εγκύκλιο του Υπουργείου Υγείας για το 2025 σχετικά με τα Προγράμματα Ολοκληρωμένης Διαχείρισης των Κουνουπιών, οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ-Περιφέρειες και Δήμοι) οφείλουν να μεριμνούν για :

• Την εκτέλεση των έργων με καθεστώς που θα πρέπει να ανατεθεί σε φορείς / αναδόχους που διαθέτουν εμπειρία, προσωπικό, μέσα, τεχνογνωσία και επιστημονική γνώση του αντικειμένου, απαιτήσεις που καλύπτουν αποκλειστικά και μόνο αδειοδοτημένες επιχειρήσεις καταπολέμησης εντόμων και τρωκτικών.

• Την έγκαιρη έναρξη των εφαρμογών, βάσει επιδημιολογικών και εντομολογικών δεδομένων καθώς και την τήρηση οργανωμένου προγράμματος περιοδικής παρακολούθησης σε όλη τη διάρκεια της περιόδου μετάδοσης.

Ωστόσο, η ύπαρξη μόνο της Εγκυκλίου και παράλληλα η απουσία υγειονομικής διάταξης ή άλλης νομοθετικής ρύθμισης  που να καθιστά υποχρεωτική την εφαρμογή τέτοιων προληπτικών μέτρων από τους ΟΤΑ, δημιουργεί ένα σοβαρό κενό πρόληψης υπονομεύοντας την αποτελεσματική προστασία της Δημόσιας Υγείας απέναντι στα μεταδιδόμενα νοσήματα.

Επιπλέον, αναδεικνύεται η ανάγκη άμεσης νομοθετικής ρύθμισης για τη λήψη των απαραίτητων μέτρων πρόληψης και προστασίας έναντι κουνουπιών σε ιδιωτικούς χώρους, με ιδιαίτερη έμφαση σε βιομηχανίες, εργοτάξια, εγκαταστάσεις ΔΕΚΟ, ξενοδοχεία, ακατοίκητες οικίες με πισίνα, εγκαταλελειμμένα κτίρια και άλλες περιοχές όπου συχνά παρατηρούνται εστίες αναπαραγωγής και δεν είναι δυνατή η πρόσβαση χωρίς την απαραίτητη έγκριση ή νομική κάλυψη.

Ως εκ τούτου, ο ΣΕΑΜΕ αναδεικνύει τον κρίσιμο ρόλο των Υπεύθυνων Επιστημόνων των αδειοδοτημένων επιχειρήσεων, οι οποίοι εφαρμόζουν τεκμηριωμένα τα σχέδια δράσης, με γνώμονα την προστασία της Δημόσιας Υγείας, του Περιβάλλοντος και των Ζώων. Παράλληλα, καλεί την Πολιτεία να προχωρήσει άμεσα σε νομοθετική ρύθμιση που θα καθιστά υποχρεωτική την υλοποίηση προγραμμάτων ολοκληρωμένης διαχείρισης κουνουπιών και σε ιδιωτικούς χώρους.

Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία άλλωστε, ο υπεύθυνος επιστήμονας της αδειοδοτημένης επιχείρησης καταπολέμησης εντόμων και τρωκτικών, αναλαμβάνει την ευθύνη της αποτελεσματικής και ακίνδυνης εφαρμογής των καταπολεμήσεων, συμπεριλαμβανομένης και σύνταξης σχετικής έκθεσης αξιολόγησης των μη χημικών μεθόδων που ενδείκνυται για την καταπολέμηση εντόμων και τρωκτικών κατά περίπτωση αλλά και της ενημέρωσης των περίοικων για τα κατά περίπτωση μέτρα προστασίας μετά την εφαρμογή των βιοκτόνων σκευασμάτων Επιπλέον ορίζεται η χορήγηση βεβαίωσης για την ύπαρξή των κατά περίπτωση κατάλληλων μηχανημάτων και μέτρων ατομικής προστασίας για την επαγγελματική χρήση βιοκτόνων.

Τέλος ο ΣΕΑΜΕ, καλεί τους ΟΤΑ να αναλάβουν τις ευθύνες που τους αναλογούν και να προχωρήσουν άμεσα σε νόμιμη ανάθεση των σχετικών εργασιών σε επιχειρήσεις που πληρούν πλήρως τα επιστημονικά και διοικητικά κριτήρια, όπως προβλέπει η νομοθεσία.

Η προστασία της Δημόσιας Υγείας από νοσήματα όπως η λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου δεν μπορεί να βασίζεται στην τύχη ή σε έκτακτες αποσπασματικές δράσεις. Απαιτείται οργάνωση, συντονισμένη και τεκμηριωμένη δράση με διαφάνεια, επιστημονική επάρκεια και πλήρη συμμόρφωση με το νομικό πλαίσιο.

Τα πρώτα κρούσματα στην Αττική υπενθυμίζουν με τον πλέον επώδυνο τρόπο ότι η πρόληψη δεν μπορεί να περιμένει. Ο ΣΕΑΜΕ δηλώνει την πρόθεσή του να συνεργαστεί ενεργά με όλους τους αρμόδιους φορείς με στόχο την ενίσχυση της πρόληψης και την προστασία της Δημόσιας Υγείας.