Δελτίο Τύπου: Ιός του Δυτικού Νείλου

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Ιός του Δυτικού Νείλου: Η πρόληψη είναι υπόθεση όλων

Ο ΣΕΑΜΕ αναδεικνύει τη συμβολή των επαγγελματιών του κλάδου στην προστασία της Δημόσιας Υγείας και επισημαίνει την ανάγκη εξασφάλισης επαρκών πόρων για την ολοκληρωμένη διαχείριση των κουνουπιών και επικαιροποίησης του σχετικού θεσμικού πλαισίου.

Η εξέλιξη της επιδημιολογικής εικόνας της λοίμωξης από τον Ιό του Δυτικού Νείλου κατά την τρέχουσα περίοδο μετάδοσης καθιστά αναγκαία τη συνεχή εγρήγορση όλων και, κυρίως, την έγκαιρη και αδιάλειπτη εφαρμογή μέτρων πρόληψης και ολοκληρωμένης διαχείρισης των κουνουπιών, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό χώρο.

Σύμφωνα με την εβδομαδιαία έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης του ΕΟΔΥ της 19ης Αυγούστου 2026, έχουν καταγραφεί 157 εγχώρια κρούσματα λοίμωξης από τον Ιό του Δυτικού Νείλου, εκ των οποίων 116 με εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, καθώς και 13 θάνατοι. Μόνο κατά την τελευταία εβδομάδα διαγνώσθηκαν ή δηλώθηκαν 47 νέα εγχώρια κρούσματα. Κρούσματα έχουν διερευνηθεί σε 48 Δήμους, 17 Περιφερειακές Ενότητες και πέντε Περιφέρειες, ενώ ο ΕΟΔΥ χαρακτηρίζει ιδιαίτερα έντονη τη φετινή κυκλοφορία του ιού στην Περιφέρεια Αττικής και θεωρεί αναμενόμενη τη διάγνωση περαιτέρω κρουσμάτων το επόμενο διάστημα.

Οι επιχειρήσεις του κλάδου στην πρώτη γραμμή για τη διαχείριση και καταπολέμηση των κουνουπιών

Στην πρώτη γραμμή της διαχείρισης βρίσκονται οι αδειοδοτημένες επιχειρήσεις απεντομώσεων και μυοκτονιών, οι οποίες συμμετέχουν καθημερινά στην εφαρμογή προγραμμάτων διαχείρισης κουνουπιών σε δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους. Με υπεύθυνους επιστήμονες, εξειδικευμένο προσωπικό, τεχνική γνώση, κατάλληλο εξοπλισμό και εμπειρία πεδίου, οι επιχειρήσεις του κλάδου αποτελούν κρίσιμο κρίκο στην αλυσίδα πρόληψης και προστασίας της Δημόσιας Υγείας.

Η αποτελεσματική διαχείριση των κουνουπιών απαιτεί προγράμματα σχεδιασμένα και εφαρμοζόμενα σε επιστημονική βάση, με εντοπισμό και αξιολόγηση των εστιών αναπαραγωγής, εντομολογική επιτήρηση και στοχευμένες παρεμβάσεις ανάλογα με τα δεδομένα και το επίπεδο κινδύνου.

Η συμμετοχή των πολιτών είναι καθοριστική για την πρόληψη

Οι πολίτες έχουν ουσιαστικό ρόλο στην πρόληψη, καθώς ακόμη και μικρές ποσότητες στάσιμου νερού μπορούν να δημιουργήσουν κατάλληλες συνθήκες αναπαραγωγής κουνουπιών.

Για τον λόγο αυτό είναι σημαντικό:

1. να απομακρύνουμε ή να ανανεώνουμε τακτικά το νερό από πιατάκια γλαστρών, κουβάδες, δοχεία και άλλα αντικείμενα,

2. να ελέγχουμε υδρορροές, φρεάτια και άλλα σημεία στα οποία μπορεί να συγκεντρώνεται νερό,

3. να συντηρούμε σωστά πισίνες και δεξαμενές,

4. να λαμβάνουμε μέτρα ατομικής προστασίας από τα κουνούπια και να χρησιμοποιούμε αποκλειστικά εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά, σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης τους,

5. όταν απαιτείται επαγγελματική αντιμετώπιση σε ιδιωτικό χώρο, να απευθυνόμαστε αποκλειστικά σε αδειοδοτημένες επιχειρήσεις και να ενημερωνόμαστε από τον υπεύθυνο επιστήμονα,

6. όταν εντοπίζουμε πιθανές εστίες αναπαραγωγής ή αυξημένους πληθυσμούς κουνουπιών σε δημόσιους ή κοινόχρηστους χώρους, να ενημερώνουμε άμεσα τον οικείο Δήμο ή την αρμόδια Περιφέρεια.

Τα προγράμματα βρίσκονται σε εξέλιξη – Απαιτείται συνεχής και συντονισμένη δράση

Σε πολλές περιοχές της χώρας βρίσκονται σε εξέλιξη ολοκληρωμένα προγράμματα διαχείρισης κουνουπιών από τις Περιφέρειες, τα οποία περιλαμβάνουν ευρύ φάσμα δράσεων, όπως εντομολογική επιτήρηση, δειγματοληψίες, προνυμφοκτονίες και, όπου απαιτείται και προβλέπεται, συμπληρωματικές παρεμβάσεις αντιμετώπισης των ακμαίων κουνουπιών.

Παράλληλα, οι Δήμοι έχουν σημαντικό και συμπληρωματικό ρόλο, ιδιαίτερα στη διαχείριση εστιών εντός του αστικού ιστού, στη συντήρηση δημοτικών υποδομών, στην εξάλειψη εστιών στάσιμου νερού και στην ενημέρωση των πολιτών.

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση απαιτεί, συνεπώς, συνεχή και συντονισμένη δράση Περιφερειών και Δήμων, με σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων και αξιοποίηση των δεδομένων εντομολογικής και επιδημιολογικής επιτήρησης.

Έχουν, ωστόσο, καταγραφεί περιπτώσεις Δήμων στους οποίους, κατά τον χρόνο καταγραφής ανθρώπινου κρούσματος Ιού του Δυτικού Νείλου, δεν βρισκόταν σε εξέλιξη πρόγραμμα διαχείρισης κουνουπιών του οικείου Δήμου, ανεξάρτητα από τις παράλληλες δράσεις που υλοποιούνταν σε περιφερειακό επίπεδο.

Η επισήμανση αυτή δεν αποσκοπεί στην απόδοση ευθυνών σε συγκεκριμένους Δήμους ή άλλους φορείς. Αντιθέτως, αναδεικνύει την ανάγκη ενίσχυσης της συμπληρωματικότητας μεταξύ Περιφερειακών και Δημοτικών δράσεων, ώστε η πρόληψη να καλύπτει αποτελεσματικά τόσο τις ευρύτερες περιοχές όσο και τον αστικό ιστό.

Αναγκαία η εξασφάλιση ειδικών πόρων για τη διαχείριση των κουνουπιών σε επίπεδο Δήμων

Ο ΣΕΑΜΕ θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό να εξεταστεί η θεσμική πρόβλεψη ειδικών και επαρκών χρηματοδοτικών πόρων, αποκλειστικά για την υλοποίηση αυτοτελών προγραμμάτων ολοκληρωμένης διαχείρισης κουνουπιών και δράσεων εντομολογικής επιτήρησης σε επίπεδο Δήμων.

Η αντιμετώπιση των κουνουπιών και των νοσημάτων που μπορούν να μεταδώσουν αποτελεί ζήτημα Δημόσιας Υγείας και απαιτεί σταθερό σχεδιασμό, επιστημονική παρακολούθηση, αδιάλειπτη εφαρμογή των προγραμμάτων και δυνατότητα άμεσης ενίσχυσης των δράσεων όταν μεταβάλλεται το επίπεδο κινδύνου.

Κατά την περίοδο της πανδημίας COVID-19 διατέθηκαν ειδικοί πόροι και προβλέφθηκαν έκτακτοι μηχανισμοί για την κάλυψη αναγκών Δημόσιας Υγείας. Αντίστοιχα, θεωρούμε σκόπιμο να εξεταστεί η δημιουργία ειδικού χρηματοδοτικού πλαισίου για την πρόληψη και αντιμετώπιση των νοσημάτων που μεταδίδονται με κουνούπια, ώστε σε επίπεδο Δήμων να μπορούν να οργανώνονται εγκαίρως, να χρηματοδοτούνται επαρκώς και να εφαρμόζονται αδιάλειπτα οι απαιτούμενες δράσεις.

Εστίες κουνουπιών σε ιδιωτικούς χώρους - Κρίσιμο ζήτημα η δυνατότητα πρόσβασης και παρέμβασης

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις εστίες αναπαραγωγής κουνουπιών που βρίσκονται εντός ιδιωτικών χώρων, όπου η δυνατότητα πρόσβασης και παρέμβασης των αρμόδιων φορέων είναι περιορισμένη.

Πηγάδια, μη λειτουργικές ή εγκαταλελειμμένες πισίνες, δεξαμενές, φρεάτια, βόθροι, εγκαταλελειμμένα ακίνητα και άλλες ανθρωπογενείς συλλογές νερού μπορούν, υπό κατάλληλες συνθήκες, να αποτελέσουν σημαντικές εστίες αναπαραγωγής.

Η αποτελεσματική διαχείριση των κουνουπιών μέσα στον αστικό ιστό δεν μπορεί, επομένως, να περιορίζεται αποκλειστικά στον δημόσιο χώρο.

Απαιτείται να εξεταστεί ένα σαφές και λειτουργικό θεσμικό πλαίσιο για τον εντοπισμό, την πρόσβαση και την αντιμετώπιση σημαντικών εστιών αναπαραγωγής σε ιδιωτικές ιδιοκτησίες, με σαφείς αρμοδιότητες, διαδικασίες και τις αναγκαίες εγγυήσεις.

Αναγκαία η επικαιροποίηση του θεσμικού πλαισίου

Ο ΣΕΑΜΕ θεωρεί ότι στο πλαίσιο αυτό πρέπει να εξεταστούν ιδίως:

1. η διασφάλιση της έγκαιρης έναρξης και αδιάλειπτης εφαρμογής των προγραμμάτων διαχείρισης κουνουπιών,

2. η δημιουργία αποτελεσματικότερου μηχανισμού για τον εντοπισμό και τη διαχείριση σημαντικών εστιών αναπαραγωγής σε ιδιωτικούς χώρους,

3. η ενίσχυση της εντομολογικής επιτήρησης και της αξιοποίησης των δεδομένων πεδίου για τη λήψη αποφάσεων,

4. η διασφάλιση της δυνατότητας προσαρμογής και εντατικοποίησης των δράσεων ανάλογα με τα εκάστοτε εντομολογικά, επιδημιολογικά και κλιματικά δεδομένα,

5. η θεσμική πρόβλεψη ειδικών και επαρκών χρηματοδοτικών πόρων για την υλοποίηση προγραμμάτων ολοκληρωμένης διαχείρισης κουνουπιών και δράσεων εντομολογικής επιτήρησης σε επίπεδο Δήμων, και

6. η διαμόρφωση σαφούς νομοθετικού πλαισίου που θα προσδιορίζει τις υποχρεώσεις πρόληψης, περιορισμού και αντιμετώπισης των εστιών αναπαραγωγής κουνουπιών για τους εμπλεκόμενους δημόσιους φορείς, τις επιχειρήσεις και τους ιδιώτες, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων και της ευθύνης που αναλογεί στον καθένα.

Η αποτελεσματική προστασία της Δημόσιας Υγείας από τα νοσήματα που μεταδίδονται με κουνούπια απαιτεί συνεργασία της Πολιτείας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας, των επαγγελματιών του κλάδου και των πολιτών. Η πρόληψη είναι υπόθεση όλων και πρέπει να βασίζεται σε έγκαιρο σχεδιασμό, επιστημονική τεκμηρίωση και συνεχή επιχειρησιακή ετοιμότητα.

Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Απεντομώσεων και Μυοκτονιών Ελλάδας (ΣΕΑΜΕ)

Κατεβάστε το Δελτίο Τύπου

Δελτίο_Τύπου_ΣΕΑΜΕ_Ιός_Δυτικού_Νείλου_2026.pdf

Λήψη PDF • 111KB